باب محاسبه قال الله تعالى : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ . « 1 » اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد تقواى الهى پيشه كنيد هركس بايد نظر كند براى فردايش چه پيش فرستاده است . شاهد محاسبه در اين آيه « وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ » است كه هر فرد مسلمان و معتقد به روز حساب را ملزم مىسازد كه اعمال خود را محاسبه كند و سود و زيان زندگى خود را بشناسد و درصدد جبران خسارات عمر برآيد ، در غير اين صورت فردايى تاريك و نگران‌كننده خواهد داشت . خداى متعال وقتى آيهء زير را نازل مىفرمود : وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ . « 2 » خداوند شما را به آنچه كه آشكار مىكنيد و آنچه كه پنهان نگه مىداريد بازپرسى خواهد كرد . وقتى اين آيه نازل شد گروهى از مسلمانان با حالى نگران نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله رسيدند و عرض كردند : اگر خدا ما را به آنچه در دل داريم بخواهد محاكمه كند راهى براى رستگارى ما نخواهد ماند . پس از اين ابراز نگرانىها خداى متعال آيهء زير را نازل فرمود : لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها « 3 » . خدا هيچ كس را تكليف نكند مگر به قدر توانايى او . پس از نزول اين آيه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود : من هّم بحسنة فلم يعملها كتبت له حسنة ، فان عملها كتبت له عشرة امثالها الى سبع مائة و سبع امثالها و من هم بسيئة فلم يعملها لم تكتب عليه فان عملها كتبت عليه سيئة واحدة و قال : ان الله عز و جل قد تجاوز لا متى ما حدثوا به انفسهم ما لم يعلموا او يتكلموا به . « 4 » شايد سبب اين كار آن است كه حق تعالى مىدانست بندگانش اسير وسوسه هستند و

--> ( 1 ) . حشر / 18 . ( 2 ) . بقره / 284 . ( 3 ) . بقره / 286 . ( 4 ) . كشف الاسرار ، ج 1 ، ص 778 .